Bir Devir Kapandı – Baylan Pastanesi

456
baylan pastanesi

Dilhan Hız yazdı.

 

Cumhuriyet’le yaşıt bir lezzet çınarıdır Baylan. Ve bu çınarı toprağa ilk eken, Türkiye’de Batı normlarında pastacılığın kurucularından biridir Filip Lenas. Geçtiğimiz günlerde yitirdiğimiz bu değerli büyüğümüze saygı niteliğindedir bu yazı…

baylan pastanesi

Çoook eski zamanların birinde, yaklaşık olarak 19oo’lerin başında Epir asıllı Rum Filip Lenas Arnavutluk’tan Türkiye’ye göç eder. Henüz 15 yaşındadır ve bir tek hayali vardır bu hayatta: İyi bir pastacı olmak! Olur da… İstanbul’a yerleşmesinin ardından ilk birkaç yıl şehrin çeşitli pastanelerinde çalışır. Hayatının bu dönemine damgasını vuran ise Fransızların çalıştırdığı Türkiye’nin ilk çikolata imalathanesi Mulatiye olur. Burada çikolatanın büyüsüne kapılır adeta. Kakaoyu tanır, hayalinde onlarca pasta yaratmıştır bile. Takvimler 1923 yılını gösterdiğinde Beyoğlu Deva Çıkmazı’nda ‘Loryan’ adındaki ilk pastanesini açar. Loryan adını, Fransızca I’Orient (Şark) sözcüğünün okunuşundan almıştır ve kısa sürede İstanbul’un yeme-içme kültüründe özel bir isim haline dönüşmüştür bile. Dönemin ünlü pastaneleri Lebon, Markiz ve Moskova ile yarışır duruma gelir hemen. Çünkü 200 çeşit pasta ve şekerlemesiyle onlar için ciddi bir rakiptir. Aradan iki yıl geçmeden eski Karaköy Meydanı’nda, bugün olmayan bir binada ikinci şube açılır. Ardından Beyoğlu, Karaköy ve son olarak Kadıköy gelir ve ilginçtir ki, bu kadar şubeden günümüze sadece Kadıköy kalır.

baylan pastanesi

Dönemin belli başlı birkaç lüks oteli vardır; yabancı konukların, büyük devlet adamlarının gelip kaldığı Pera Palas, Park Otel ve Tokatlıyan gibi… Baylan bu otellerin yanı sıra; evlerinde, yalılarında düğün ve toplantı yapan seçkin İstanbullulara da hizmet verir.

Takvimler 1934’ü gösterdiğinde; yabancı adların Türkçeleştirilmesini öngören yasa uyarınca pastanenin Loryan olan adı Baylan olarak değiştirilir ve Baylan efsanesi başlar. Baylan’ın bugünkü sahibi Harry Lenas, Filip Lenas’ın büyük oğludur. Liseyi bitirdikten sonra önce Beyoğlu Baylan’da mesleği öğrenir, ardından bir yıl Viyana’da pastacılık okulu Zuckerbaecker Schule’de öğrenim görür. Genç Lenas daha sonra ünlü Mövenpick Restaurant’da da çalışarak okullarda öğrendiklerini uygulamaya başlar. Gefrat Solingen’de çikolatacılık kurslarına da katılan Harry Lenas akademisyen bir pastacı olarak Türkiye’ye döner. Kendisi artık bir pastacılık ve çikolatacılık uzmanı olmuştur.

Baylan’ın ‘ilk’leri

Uzman pastacının Baylan tarihine geçen ilk çalışması; dondurma, karamel, badem, vanilya, fıstık ve krem şanti ile yapılan ve üstüne bal ve karamel sosu dökülerek, kedi dili bisküvisiyle servis edilen ‘Kup Griye’ olur. Baylan’da Kup Griye dışında da pek çok ilk üründen söz edilebilir. İtalyan espressosu, İtalyan dondurması, milk shake’ler, İskandinav kanepeleri ve tost mekanın ilklerindendir. Türkiye’de ilk cappuccino da Baylan’da servis edilir. İlk pralinli, likörlü, limonlu ve krokanlı çikolatalar da Baylan’da İstanbullularla buluşur.

baylan pastanesi

Sözün kısası, başlı başına bir tarihtir Baylan. Henüz tanımayanlarınız, gitmemiş olanlarınız varsa, yazın Baylan’ın sarmaşıklarla örtülü bahçesi serinlemek için bire birdir. Benden söylemesi…

Baylan Pastanesi Altın marka çatısı altına girdikten sonra Bebek şubesini açar. Kadıköy’den farklı olarak İstanbul’un eşsiz Boğaz manzarasını gören Baylan Bebek şubesi dekorasyonu ile de son derece şık ve gösterişlidir.

 

YORUMLAR